Γιορτάζει ο χρυσός άγιος. Ο κολοσσός της Εκκλησίας μας. Ο Δημοσθένης της Εκκλησίας μας. Ο ρήτωρ των ρητόρων, ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο χρυσούς την γλώτταν, χρυσούς και την καρδίαν. Μεγάλη υπόθεση ο άγιος Ιωάννης!
Κάποτε, ένας άγιος, αφού ο άγιος Ιωάννης είχε κοιμηθεί, ζήτησε από τον Θεό να δει τον άγιο Ιωάννη. Και ο Θεός τον έφερε στην άλλη ζωή, με παράδοξο τρόπο, τον άρπαξε, λοιπόν. Και εκείνος έψαχνε στην άλλη πλάση τον άγιο Ιωάννη. Και τον ρωτά ένας ουράνιος. «Τι ψάχνετε, δέσποτα; Τι θέλετε;» «Θέλω τον Κωνσταντινουπόλεως Ιωάννην». —Χρυσόστομος ονομάσθη τον 6ο αιώνα από τους Φράγκους.— «Θέλω τον Ιωάννην της Κωνσταντινουπόλεως». Και λέει, «Αυτόν δεν μπορείτε να τον δείτε, πάτερ». «Γιατί;» «Γιατί είναι εκεί όπου η Αγία Τριάς».
Δεν υπάρχει μεγαλύτερος από τον άγιο. Και από ’κείνον άρχισαν στην Κωνσταντινούπολη, τον 12ο αιώνα, να μαλώνουν μεταξύ τους, ποιος είναι μεγαλύτερος, ο Ιωάννης ο Χρυσόστομος, ο άγιος Γρηγόριος ή ο άγιος Βασίλειος ο Μέγας. Eίναι ο μεγαλύτερος ανατόμος της ανθρώπινης ψυχής και ο ερμηνευτής των Γραφών και δη των δυσκολοτάτων Επιστολών του αγίου αποστόλου Παύλου. Όταν ο διάκονός του Πρόκλος, μετέπειτα έγινε και διάδοχός του, πολύ αργότερα, πήγαινε να τον φωνάξει, άκουσε να μιλάει ο άγιος. Και βάζει το ματάκι του στην κλειδαριά και τι βλέπει; Τον άγιο να γράφει και στ’ αυτί του να είναι ο απόστολος Παύλος και να του υπαγορεύει και να του ερμηνεύει την εξήγηση των Επιστολών του. Τέτοιος ρήτορας δεν θα περάσει! Και έμεινε στους αιώνες θρυλικός και παινεμένος ο άγιος. Και οι άνθρωποι της εποχής του εθαύμασαν δύο πράγματα στον άγιο Ιωάννη: Τη δύναμη του λόγου του, και τι άλλο; Και τη δύναμη του χαρακτήρος του. Μεγάλα χαρίσματα! Τη δύναμη του λόγου του και τη δύναμη του χαρακτήρος του!
Εκοιμήθη 14 Σεπτεμβρίου 407 στα Κόμανα του Πόντου. Μέσα στον ναό του αγίου μάρτυρος Βασιλίσκου. Κι οι τελευταίες λέξεις που προέφερε ήταν: «Δόξα τω Θεώ πάντων ένεκεν».
Του οφείλουμε πολλά του αγίου Ιωάννου. Και ως Έλληνες του οφείλουμε πολλά. Γιατί είναι εκείνος, ο οποίος, μαζί με τον Ανθέμιο, τον πρωθυπουργό του Αρκαδίου, και με άλλους, έσωσαν τη Pωμιοσύνη, την Ανατολική Ρωμαϊκή αυτοκρατορία, από τη μεγάλη μετανάστευση των λαών και από τη βαρβαρότητα, έσωσαν με δύο μέσα, με την Ορθοδοξία και με το ελληνικόν αίσθημα, λέει ο Κωνσταντίνος Άμαντος, ο μεγάλος αυτός ιστορικός μας. Με την Ορθοδοξία και με το ελληνικόν αίσθημα! Γιατί, τι έκανε ο άγιος; Πήρε την ελληνική γλώσσα την οποία κατείχε, —δεν γνώριζε καμμία άλλη, δεν ήξερε άλλη καμμία, τον έφτανε να εκφραστεί— και τι την έκανε τη γλώσσα την ελληνική; Oυράνια! Oυράνια! Αποθεώθηκε η ελληνική γλώσσα με τον άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο, και τους άλλους, βέβαια, αλλά με τον άγιο έφτασε στο άκρον άωτον. Του χρωστάμε, λοιπόν, πολλά του αγίου, αλλά η ώρα δεν έχει έλεος.
Και τον αισθανόμεθα τον άγιο. Γιατί είναι και αμαρτωλών εγγυητής και προστάτης. Και καθώς εμείς οι κληρικοί διαβάζουμε ευχές, πολλές φορές, αφέσεως και συγχωρήσεως, μας έρχεται στον νού ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, και κάποιοι από μας τον αναφέρουν, κατά την ανάγνωση της ευχής, και ονομαστικώς. Είναι αμαρτωλών εγγυητής. Και γλύτωσε την ανθρωπότητα και από της φιλαργυρίας τον πικρόν χειμώνα. Είδατε τι τραβάμε με τη φιλαργυρία τώρα, ε; Ας μαθαίνομε εμείς οι παράγοντες της αγωγής, και όλοι είμεθα παράγοντες αγωγής, ας μαθαίνουμε τους τροφίμους της αγωγής, τουλάχιστον, ένα πράγμα: Να μην αγαπάνε τα λεφτά. Να μην λατρεύουν τα λεφτά. Να τα χρησιμοποιούν, χρήμα αυτό σημαίνει, «χρώμαι τινί», χρησιμοποιώ, και είναι με δοτική, για να τα δίνουμε και να τα παίρνομε. Τι λένε οι σοφοί Άραβες; Έχουμε για να δίνουμε και δίνουμε για να έχουμε. Μην γίνουν κειμήλια τα λεφτά. Από το κείμαι, κείνται. Αλλά να είναι χρήματα. Να τα χρησιμοποιούμε και να μην μας χρησιμοποιούν. Έτσι λέει και ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος, «ο χρυσούς την γλώτταν, χρυσούς και την καρδίαν».
ΠΗΓΗ: Αρχιμανδρίτης Ανανίας Κουστένης, Φθινοπωρινό Συναξάρι, Τόμος Β´.
ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ