«Οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν, καί ὑμεῖς λέγεται ὅτι ἐν Ἱεροσολύμοις ἐστίν ὁ τόπος ὅπου δεῖ προσκυνεῖν» (Ἰω. δ΄20).
Δύο αντίθετες ψυχικές καταστάσεις συναντώνται στο πρόσωπο της Σαμαρείτιδας γυναίκας, του σημερινού Ευαγγελικού Αναγνώσματος. Ηθικές αταξίες, αλλά και πνευματικά ενδιαφέροντα. Ο Κύριος επισημαίνει και προσέχει αμφότερα.
Με την αποκαλυπτική Του φράση ο Κύριος, «ὕπαγε, φώνησον τὸν ἄνδρα σου», φέρει στην επιφάνεια την άτακτη ζωή της Σαμαρείτιδας γυναίκας. «Πέντε γὰρ ἄνδρας ἔσχες, καὶ νῦν ὅν ἔχεις οὐκ ἐστί σου ἀνήρ». Όμως παρά ταύτα, δεν απαξιοί να αποταθεί προς αυτήν και να την παρακαλέσει: «Δός μοι πιεῖν», και να συνδιαλέγεται μαζί της. Κάτω από τη στάκτη των ηθικών ολισθημάτων της, ο Παντογνώστης Κύριος, διέκρινε τον σπινθήρα της πίστης και της ευλάβειάς της. Πόσες πράγματι αμαρτωλές ψυχές, βαρυνόμενες με σοβαρά αμαρτήματα παρά το βάρος των αμαρτημάτων αυτών, δεν απέκοψαν την ελπίδα της σωτηρίας τους και με τη βοήθεια του Θεού και τη δική τους μετάνοια, βρήκαν τη δική τους σωτηρία; Δύναται και είναι ενδεικτικό, ότι αυτό μπορεί να συμβεί στον καθένα μας, όταν με ταπεινή και καθαρή καρδιά Του το ζητήσουμε.
Η Σαμαρείτιδα γυναίκα, δεν ήταν αδιάφορη θρησκευτικά. Έδειξε ότι είχε θρησκευτικά ενδιαφέροντα και πνευματική δίψα. Παρά την ηθική της ακαταστασία, ενδιαφέρεται και ερωτά τον Κύριο για να πληροφορηθεί από Αυτόν περί της προσέγγισης του ανθρώπου προς τον Θεό διά μέσου της αληθινής λατρείας. «Κύριε», Τον ερωτά, «οἱ πατέρες ἡμῶν ἐν τῷ ὄρει τούτῳ προσεκύνησαν· καὶ ὑμεῖς λέγετε ὅτι ἐν Ιεροσολύμοις ἐστίν ὁ τόπος ὅπου δεῖ προσκυνεῖν». Ο Κύριος προσέχει και επισημαίνει την πτυχή αυτήν της προσωπικότητάς της και εποικοδομεί την κλήση και τη μετάνοιά της. Με πατρική αγάπη της απαντά και της διδάσκει τη μεγάλη αλήθεια: «Πνεῦμα ὁ Θεός καὶ τοὺς προσκυνοῦντας Αὐτόν ἐν πνεύματι καὶ ἀληθείᾳ δεῖ προσκυνεῖν». Συνάμα την καλεί, όπως καλεί και κάθε άνθρωπο, να έχει φωτισμένη πίστη και ζωή φωτεινή. Πράγματι από τη στιγμή αυτήν η προσωπικότητα της Σαμαρείτιδας αυτής γυναίκας, έγινε φωτεινή, και ως αγία Φωτεινή την μνημονεύει μέχρι σήμερα η αγία μας Εκκλησία.
Και μείς σήμερα, δεν φθάνει απλώς να πηγαίνουμε στην εκκλησία κάθε Κυριακή και σε μεγάλες εορτές. Σημασία έχει πώς συμμετέχουμε στη Θεία λατρεία. Σημασία έχει να συγκεντρωνόμαστε στα ψαλλόμενα, με την αίσθηση ότι απευθυνόμαστε στον Τριαδικό Θεό με αισθήματα συντριβής και μετάνοιας για τον αμαρτωλό βίο μας, και με βαθιά ευγνωμοσύνη για τις αναρίθμητες δωρεές Του. Όταν εμείς που εκκλησιαζόμαστε τακτικά λατρεύουμε τον Θεό, όπως Εκείνος θέλει και ευαρεστείται, τότε θα μπορέσουμε να εμπνεύσουμε στα παιδιά, στα εγγόνια μας και σ’ όλους τους γύρω μας την αγάπη της θείας Λατρείας. Τότε θα βγαίνουμε μεταμορφωμένοι, λουσμένοι με τη θεία Χάρη και θα ελκύουμε αβίαστα τους γύρω μας, κοντά στον Χριστό.
Ανησυχητική πρέπει να είναι η περίπτωση των ατόμων εκείνων, που εξώκειλαν στην αμαρτία και αποξενώθηκαν από κάθε θρησκευτική ανησυχία και ενδιαφέρον. Όταν ο άνθρωπος έχει μέσα του τον σπινθήρα της πίστης και της ευσέβειας, μπορεί εύκολα να διώξει από πάνω του κάθε μορφή αμαρτίας, με την μετάνοια και τη θεία Χάρη. «Δεινόν ἡ ραθυμία, μεγάλη ἡ μετάνοια», ψάλλει η Εκκλησία, η οποία στις ευχές της περιέλαβε και το, «Σοὶ μόνῳ ἁμαρτάνομεν, ἀλλά καὶ Σοι μόνῳ λατρεύομεν». Ο Χριστός ο Οποίος είπε, «οὐκ ἦλθον καλέσαι δικαίους ἀλλά ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοιαν», αξίωσε και την Σαμαρείτιδα αυτήν γυναίκα, του ελέους Του και μάλιστα και της αποκάλυψε και την έννοια της αληθινής λατρείας του Θεού. Κανέναν, που με πραγματικό πόθο επιζητεί το έλεός Του, δεν τον απορρίπτει ο Θεός. Τούτο ας το προσέξουμε όλοι μας. Αμήν.
Χριστόδουλος Γ. Παχουλίδης
ΕΚ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΜΟΝΗΣ