Χαῖρε, δι᾿ ἧς ἡ χαρὰ ἐκλάμψει·
Χαῖρε, δι᾿ ἧς ἡ ἀρὰ ἐκλείψει.
Άγγελος, ο οποίος κατέχει πρώτη θέση μεταξύ των Αγγέλων, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ, εστάλη υπό του Θεού από τον ουρανό στη γη, για να πει το «Χαίρε» σε εκείνη, η οποία έμελλε να γίνει η Μητέρα του Θεού!
«Χαίρε, Παρθένε Μαρία, διότι είσαι η πηγή ανεκλάλητης χαράς στον άνθρωπο αφού διά σου θα εκλάμψει η χαρά και πάλι στον κόσμο.
Χαίρε, διότι συνέβαλες να εξαφανισθεί η κατάρα, η οποία εισήχθη στο ανθρώπινο γένος από την αμαρτία των πρωτοπλάστων».
Ο Αρχάγγελος χαιρετίζει την Θεοτόκο με την άϋλο φωνή του και μένει έκπληκτος, καθώς βλέπει ένα μεγάλο θαύμα: ο Χριστός την στιγμή του χαιρετισμού, άρχισε να λαμβάνει σώμα ανθρώπου μέσα στην κοιλία της αγίας Παρθένου «τὸν ἀπρόσιτον γὰρ ὡς Θεόν, ἐθεώρει πᾶσι προσιτὸν ἄνθρωπον». Ο Χριστός ενανθρωπίζεται για την σωτηρία του κόσμου! Το θαυμαστό αυτό γεγονός θα αλλάξει τον ρουν της ιστορίας του ανθρωπίνου γένους και η Παναγία θα γίνει «ὁλκὰς τῶν θελόντων σωθῆναι».
Η Θεοτόκος, διά της γεννήσεως του Σωτήρα και Λυτρωτή μας, έγινε αιτία να απαλλαγούν και οι πρωτόπλαστοι και όλο το ανθρώπινο γένος από την δουλεία της αμαρτίας και την καταδυναστεία του Διαβόλου. Γι’ αυτό ο Αρχάγγελος με χαρά και αγαλλίαση προσφωνεί τους ποιητικούς στίχους, οι οποίοι αρχίζουν με τη λέξη Χαίρε, εξ ου και Χαιρετισμοί της Θεοτόκου αποκαλούνται οι στίχοι αυτοί.
Με την Ενανθρώπηση Του Υιού του Θεού, η χαρά επανέρχεται στον κόσμο και ο άνθρωπος επανασυνδέεται με τον Πλάστη και Δημιουργό του. Η Παναγία, η δεύτερη Εύα γίνεται πνευματική μητέρα όλων των χριστιανών και ο γεννηθείς εκ Παρθένου Κύριος είναι ο Υιός του Θεού και Υιός της Αειπαρθένου Μαρίας. Έτσι διά της Θεοτόκου ήλθε η χαρά στον κόσμο, εφόσον ο Χριστός είναι ο Ήλιος της χαράς και η Παναγία Μητέρα του Φωτός «ἀστήρ ἐμφαίνων τὸν Ἥλιον καὶ Φωτοδόχος λαμπάδα, τοῖς ἐν σκότει φανεῖσα».
Η αληθινή χαρά επιτυγχάνεται μόνο με την αρμονική σχέση του ανθρώπου με τον Θεό, όπως ήταν η ζωή των πρωτοπλάστων μέσα στον Παράδεισο. Επομένως, η χριστιανική ζωή εκπέμπει την αληθινή χαρά του Χριστού. Ο πρωτοστάτης Άγγελος Γαβριὴλ απεστάλη στην Παρθένο, για να ευαγγελίσει αυτήν την χαρὰ που θα λάμψει «ἐν ὅλῳ τῶ κόσμῳ» διά της Παρθένου Μαρίας και για τον λόγο αυτόν προσφωνεί τα χαρμόσυνα αυτά λόγια:
Χαίρε, εσύ, μέσα από την οποία θα λάμψει στον κόσμο η χαρά με την λύτρωση· Χαίρε, εσύ, μέσα από την οποία θα εξαφανισθεί η κατάρα που δόθηκε στο ανθρώπινο γένος με την παρακοή του.
Τα πολλά αυτά «Χαίρε» του Αγγέλου, που περιέχονται στους στίχους του Ακαθίστου Ύμνου, είναι 144 και δηλώνουν ότι ο Χριστιανισμός εμπερικλείει την ευφρόσυνη χαρά του Παραδείσου και προμηνύει την δυνητική επιστροφή όλων των αμαρτωλών στην πρωτινή τους πατρίδα. Ο υμνογράφος ευθύς εξ αρχής του Ύμνου, υπενθυμίζει την θλίψη που προέκυψε από την παρακοή του πρωτοπλάστου, αλλά υπερτονίζει την υπακοή της Θεοτόκου, της νέας Εύας κι επομένως την επιστροφή του πιστού διά της μετανοίας από τον κόσμο της αμαρτίας στην μακαρία οδό της σωτηρίας και της λύτρωσης.
Οι Χαιρετισμοί της Θεοτόκου είναι ένας δημοφιλής εγκωμιαστικός ύμνος που εξυμνεί την Αειπάρθενο Κόρη, ποιητικό αριστούργημα με βυζαντινή μελωδία, ύφος γλαφυρό και εξαίσιο, πολλά ρητορικά σχήματα, με γλώσσα μεγαλοπρεπή, υψηλά θεολογικά νοήματα και ιερά συναισθήματα. Είναι αλλεπάλληλες οι εκφράσεις χαράς, αγαλλιάσεως και λυτρώσεως που δίνουν ενθουσιαστικό τόνο στον Ύμνο, ο οποίος εξυμνεί την Ενανθρώπιση του Θεού διά της Παναγίας Θεοτόκου.
Όλος ο Ύμνος αποτελεί έκφραση τρυφερής αγάπης κι ευγνωμοσύνης προς την Κεχαριτωμένη Μητέρα του Χριστού και όλων των ανθρώπων, η οποία με την υπακοή και την ταπείνωσή Της την ώρα του Ευαγγελισμού, μας οδήγησε στην πνευματική μας αναγέννηση. Μας άνοιξε την Πύλη της σωτηρίας με την προοπτική της αιωνιότητος, αφού υπήρξε «ἡ κλεὶς τῆς Χριστοῦ Βασιλείας καὶ ἡ ἐλπὶς ἀγαθῶν αἰωνίων».
Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ´. Αὐτόμελον.
Τῇ ὑπερμάχῳ στρατηγῷ τὰ νικητήρια,
Ὡς λυτρωθεῖσα τῶν δεινῶν εὐχαριστήρια,
Ἀναγράφω σοι ἡ Πόλις σου Θεοτόκε.
Ἀλλ᾿ ὡς ἔχουσα τὸ κράτος ἀπροσμάχητον,
Ἐκ παντοίων με κινδύνων ἐλευθέρωσον,
Ἵνα κράζω σοι· Χαῖρε, Νύμφη ἀνύμφευτε.
Ἐκ τῆς Ἱερᾶς Μονῆς