Σύναξη
της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας στα Κύθηρα
Σύμφωνα με την παράδοση, η αυθεντική εικόνα της Θεοτόκου με
τον Χριστό βρέθηκε από ένα βοσκό, τον 13ο αιώνα μ.Χ., σε μια κοιλάδα
νοτιοδυτικά του νησιού, γεμάτη από μυρτιές, που ονομάζονται «Μυρτίδια». Στην
εικόνα αυτή, αρχικά «διεκρίνοντο καθαρά τα χαρακτηριστικά μέχρι στέρνων» της
Θεομήτορος και του Χριστού, «με την πάροδο του χρόνου όμως απέκτησε σταδιακά το
σκούρο χρώμα».
Πιθανότερη εκδοχή είναι ότι η ιστόρηση της εικόνας αυτής
έγινε από τον Ευαγγελιστή Λουκά (1ος αιώνας μ.Χ.). Στη θέση της «εύρεσης», ο
πτωχός βοσκός έκανε ένα μικρό εκκλησάκι και αφιερώθηκε στην περιποίησή του.
Μετά το θάνατο του ευσεβούς βοσκού, την περιποίηση του μικρού Ναού της
Μυρτιδιώτισσας ανέλαβε ο Μοναχός Λεόντιος, ο οποίος με χρηματική βοήθεια
Κυθηρίων μεγάλωσε το αρχικό εκκλησάκι και έκτισε γύρω του μερικά κελιά για τη
φιλοξενία των προσκυνητών.
Αργότερα δημιουργήθηκε η ανάγκη ενός μεγάλου Ναού. Το δύσκολο
έργο της ανέγερσης ξεκίνησε με πολύ ζήλο και εράνους ο δραστήριος Ιερομόναχος
Αγαθάγγελος Καλλίγερος το 1841 μ.Χ. και σε δεκαέξι χρόνια έγινε ένα υπέροχο
συγκρότημα που αποτελείται από μεγαλοπρεπή Ναό, ένα αριστουργηματικό πανύψηλο
καμπαναριό και πολλά κελιά φιλοξενίας. Ο μικρός Ναός της «εύρεσης», το
Καθολικό, όπως λέγεται, παρέμεινε κάτω από το μεγάλο Ναό, διατηρείται σε αρίστη
κατάσταση και εκεί φυλάσσεται κατά τους χειμερινούς μήνες η εικόνα της
Παναγίας, που η αγάπη των Κυθηρίων τη φύλαξε μέσα σε μια ολόχρυση επένδυση,
αληθινό αριστούργημα του Κρητικού καλλιτέχνη Νικολάου Σπιθάκη, το 1827 μ.Χ.
Στο κάτω μέρος της χρυσής επένδυσης, απεικονίζονται τρία
θαύματα: το θαύμα της εύρεσης της εικόνας από το βοσκό, το θαύμα της θεραπείας
του παραλύτου στις 24 Σεπτεμβρίου (αρχές του 17ου αιώνα) και το θαύμα της
διάσωσης του φρουρίου των Κυθήρων από τους κεραυνούς (22 Ιανουαρίου 1829) κατά
τη διάρκεια της φύλαξης της εικόνας της Παναγίας εντός του φρουρίου, για το
φόβο των πειρατών που μάστιζαν τη Μεσόγειο. Ο Ιερός Ναός εορτάζει στις 24
Σεπτεμβρίου, ημέρα εορτασμού του θαύματος της θεραπείας του παραλύτου. Στον
Ιερό Ναό υπάρχουν δύο παρεκκλήσια, το ένα αριστερά του Τέμπλου, αφιερωμένο στην
Οσιοπαρθενομάρτυρα Ελέσα (1 Αυγούστου) και το άλλο δεξιά στον Όσιο Θεόδωρο (12
Μαΐου).
***
Ένα
από τα πολλά θαύματα
της
Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας
Αξίζει να επισημάνουμε ότι στο στέμμα της Πανσέπτου Εικόνας
της Παναγίας της Μυρτιδιώτισσας, υπάρχει προσαρμοσμένο το εξής: «Πολυτιμότατον
αδαμαντοκόλλητον εν σχήματι ημισελήνου χρυσούν κόσμημα».
Η θαυμαστή ιστορία του έχει ως εξής: Σύμφωνα με τον αείμνηστο
Σοφοκλή Καλούτση, υμνογράφο της Μυρτιδιώτισσας (ακολουθία Μυρτιδιωτίσσης, έκδοσις
5η, σελ. 149), κάποτε στα Κύθηρα βρισκόταν κάποιος Τούρκος Μωαμεθανός πλούσιος
και επιφανής, εγκατεστημένος στην τουρκοκρατούμενη Κρήτη. Κάποια ημέρα,
παρατήρησε συγκέντρωση του κόσμου, στην πλατεία του Μητροπολιτικού Ναού του
Εσταυρωμένου στη Χώρα. Ρώτησε τι συμβαίνει και του είπαν ότι το Νησί μαστίζεται
από πολύμηνη ανομβρία και για αυτό θα πραγματοποιηθεί Λιτανεία της Αγίας
Εικόνας της Μυρτιδιώτισσας, η οποία είχε ήδη έλθει από το κάστρο που φυλασσόταν
τότε και βρισκόταν μέσα στον Εσταυρωμένο. Όμως ο ουρανός ήταν καταγάλανος και
δεν φαινόταν ούτε ίχνος νέφους στον ορίζοντα.
Ο Τούρκος χλεύασε αυτήν την ενέργεια, γιατί η λογική έλεγε
ότι δεν θα φέρει αποτέλεσμα. Και ήταν τόσο σίγουρος γι’ αυτό, που δήλωσε ότι
εάν μετά την Λιτανεία επακολουθήσει βροχή, θα αφιέρωνε το χρυσό κόσμημα της
ημισελήνου που είχε μαζί του στην Ιερή Εικόνα. Η Λιτανεία έγινε με κατάνυξη και
οι Κυθήριοι γονυκλινείς παρακάλεσαν για την λύση της ανομβρίας. Και το θαύμα
έγινε! Μόλις η Ιερά Πομπή επέστρεψε στον Ναό, άρχισε να πέφτει ραγδαία βροχή. Ο
αλλόθρησκος τήρησε την υπόσχεσή του και αφιέρωσε το κόσμημα στην Παναγία.
Πότε έγινε αυτό δεν αναφέρεται. Ίσως έγινε πριν το 1837 μ.Χ.
Τότε έγινε η χρυσή επένδυση της Εικόνας από τον Καλλιτέχνη Νικόλαο Σπιθάκη και
ίσως τότε προσαρμόσθηκε η ημισέληνος στο στέμμα της Παναγίας: «Εις αιωνίαν
ανάμνησιν του τελεσθέντος θαύματος της λύσεως της ανομβρίας».
Πηγή: Από τον Ορθόδοξο Συναξαριστή
Ἀπολυτίκιον. Ἦχος δ’.
Λαοί νῦν κροτήσωμεν, δεῦτε τάς χεῖρας πιστῶς καί ἄσωμεν ἄσμασι τῇ Θεομήτορι ἐν πόθῳ κραυγάζοντες˙ Χαῖρε ἡ προστασία πάντων τῶν δεομένων Χαῖρε ἡ σωτηρία τῶν τιμώντων σε πόθῳ, Χαῖρε ἡ τῷ παραλύτῳ τήν ἴασιν βραβεύσασα.
Κοντάκιον. Ἦχος πλ. δ’. Τῇ ὑπερμάχῳ.
Τῇ Θεοτόκῳ οἱ πιστοὶ νῦν προσπελάσωμεν Ὡς χορηγούσῃ δαψιλῶς πᾶσιν ἰάματα, Ἀναμέλποντες ἐφύμνια μετὰ πόθου. Ἀλλ’ ὡς ἤγειρας παράλυτον, Θεόνυμφε, Ἀπὸ πάσης ἡμᾶς ῥῦσαι περιστάσεως Τοὺς σοὶ κράζοντας· χαῖρε δόξα παγκόσμιος.
Μεγαλυνάριον
Χαίροις, τῶν Κυθήρων ἡ ἀρωγός καί καύχημα μέγα
καί γλυκεῖα καταφυγή. Χαίροις, Ὀρθοδόξων ταχεῖα προστασία, εὐλογημένη Κόρη Μυρτιδιώτισσα.
Απόστιχα εσπερινού
Εκ της Ιεράς Μονής